Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası, hanehalkının enflasyon ve temel ekonomik göstergelere ilişkin beklentilerini daha kapsamlı ve Türkiye’ye özgü bir çerçevede ölçmek amacıyla Hanehalkı Beklenti Anketi’ni (HBA) uygulamaya aldı. Bankanın analizinde, para politikasının etkinliği açısından beklentilerin belirleyici olduğu vurgulanırken, tüketim ve tasarruf eğilimlerinin anlaşılmasında anket çalışmalarının kritik bir veri kaynağı sunduğu belirtildi.
Türkiye’de hanehalkı beklentileri bugüne kadar Türkiye İstatistik Kurumu tarafından yürütülen Tüketici Eğilim Anketi (TEA) ile izleniyordu. Ancak Avrupa Komisyonu eşgüdümünde uygulanan standart soru seti nedeniyle ülkeye özgü detaylandırma imkânının sınırlı kaldığına dikkat çekildi. Bu çerçevede TCMB, TÜİK iş birliğiyle enflasyon odaklı, açık uçlu sayısal tahminlere olanak tanıyan HBA’yı geliştirdi. 2026 Ocak verileriyle birlikte Sektörel Enflasyon Beklentileri bülteninde TEA yerine HBA kullanılmaya başlandı.
Sorularda sade ve doğrudan dil
Yeni ankette “fiyat artışı” yerine doğrudan “enflasyon oranı” ifadesi kullanılarak katılımcılara daha net bir çerçeve sunuluyor. Ayrıca katılımcılara önce son gerçekleşen yıllık enflasyon oranı bilgisi verilerek, ardından gelecek 12 aya ilişkin tahminleri soruluyor. “Bilgi tedavisi” olarak adlandırılan bu yöntemle beklentilerin daha tutarlı ölçülmesi hedefleniyor. HBA, enflasyonun yanı sıra konut fiyatları, döviz kuru ve yatırım tercihleri gibi başlıkları da kapsıyor.
İlk sonuçlar: Beklentiler daha düşük
HBA verilerine göre, hanehalkının 12 ay sonrası enflasyon beklentisi ocak ve şubat aylarında, eski yöntem olan TEA’ya kıyasla sırasıyla 3,3 ve 2,3 puan daha düşük ölçüldü. Şubat ayı sonuçlarına göre vatandaşlar önümüzdeki 12 ayda enflasyonun yüzde 48,8, konut fiyat artışının yüzde 35,4 ve ABD doları kur artışının yüzde 19 olacağını öngörüyor.
Döviz kuru beklentisinin enflasyonun altında kalması, Türk lirasında reel değerlenme beklentisine; konut fiyat artışının enflasyonun altında öngörülmesi ise reel konut fiyatlarında gerileme beklentisine işaret ediyor.
Yatırım tercihlerinde altın öne çıktı
Anket sonuçlarına göre katılımcıların yüzde 55,5’i altını ilk sıradaki yatırım aracı olarak görüyor. Gayrimenkul tercihi yüzde 30 olurken, döviz ve diğer finansal araçlara yönelimin görece sınırlı kaldığı dikkat çekiyor. HBA ile birlikte beklentiler; cinsiyet, yaş, gelir ve eğitim düzeyi gibi demografik kırılımlarla da yayımlanıyor. Şubat verileri, gruplar arasında sınırlı farklılıklar olduğunu ortaya koydu.
TCMB, sıkı para politikası ve dezenflasyon sürecinin sürmesiyle birlikte hanehalkının enflasyon beklentilerinde kademeli bir iyileşme öngördüğünü bildirdi.
